expert@moonesl.vnCái đầu tiên bạn cần nhớ, IELTS là công cụ, không phải là mục đích để phấn đấu. Nó là sự PHẢN ÁNH của năng lực tiếng Anh. Nên mình phản đối các kiểu học IELTS “mẹo mực”. Bài viết sau Quang chia sẻ lộ trình học IELTS để con không chỉ được điểm thi cao mà còn có khả năng nghe nói đọc viết thực tế.
GIAI ĐOẠN 1: TRƯỚC TIỂU HỌC
GIAI ĐOẠN 2: TIỂU HỌC
GIAI ĐOẠN 3: TRUNG HỌC
Academic Listening
Academic reading
Speaking
Academic Writing
Bước cuối cùng: Làm quen dạng bài thi IELTS
Học IELTS từ thuở ấu thơ… (lộ trình tối ưu)
Mục tiêu là giúp trẻ làm quen với tiếng Anh, không “sợ” tiếng Anh. Cho con tiếp xúc với tiếng Anh qua phim hoạt hình, bài hát, đọc sách tiếng Anh cho con… Tương tác bố mẹ và con cái thường là hiệu quả nhất.
Mời bố mẹ đọc các tài liệu:
1. Làm thế nào để con không từ chối tiếng Anh?
2. Ba phương pháp: xem phim, trộn tiếng Anh và tiếng Việt, và đọc sách cùng con:
3. Các bước chọn tài liệu đọc cùng con phù hợp:
https://moonesl.vn/cach-do%CC%A3c-sach-tieng-anh-cho-con-hie%CC%A3u-qua%CC%89/
4. Cha mẹ đọc sách cùng con như thế nào?
5. Nếu cha mẹ đang phân vân, “phát âm không tốt liệu có nên dạy con tiếng Anh” thì đọc bài này để tăng phần tự tin:
Mục tiêu của giai đoạn này là giúp trẻ làm quen với tiếng Anh hàng ngày, tức là có thể xem Youtube tiếng Anh, đọc sách tiếng Anh (nếu có thể thì nói tiếng Anh tốt, và viết căn bản). Quan trọng nhất là nghe và đọc, vì đây là đầu vào cơ bản.
Hồi mới qua Mỹ, Quang cho trẻ con làm quen với việc nghe bằng quy tắc: xem TV thì chỉ có tiếng Anh. Trẻ có 2 lựa chọn: xem hoạt hình tiếng Anh hoặc tắt TV.
Mình áp dụng các chiến lược sau: https://moonesl.vn/vai-cach-hoc-tieng-anh-cung-con/
Kỹ năng đọc rất quan trọng, giai đoạn đầu, bố mẹ phải chịu khó đọc sách cùng con, bắt đầu với những cuốn sách gây hứng thú cho trẻ, để chuẩn bị cho giai đoạn tiếp theo.
Khi đọc sách, bố mẹ hướng dẫn con cách “decode” từ, giải nghĩa, và phải đảm bảo trải nghiệm đọc sách là thú vị. Hãy chắc chắn là mình làm đúng các bước sau:
Để đảm bảo thành công lâu dài, bạn phải cùng lúc làm được 2 việc:
– Dạy cho con cách đọc tiếng Anh
– Làm cho con thích đọc tiếng Anh (tài liệu phù hợp trình độ, lứa tuổi, sự quan tâm)
Đặt các mục tiêu phấn đấu, ví dụ: mốc 50 cuốn sách, 100 cuốn sách… và khi trẻ đạt được mốc thì cả nhà đi PARTY.
Quy trình đọc thường sẽ từ truyện tranh => sách chapter book đơn giản => sách phức tạp hơn (tiểu thuyết chẳng hạn).
Nhớ là bạn đang nuôi con, không phải dạy gà chọi nên không cần phải ép trẻ đọc những thứ chúng không thích. Việc đọc tiếng Anh và tiếng Việt có thể kết hợp với nhau (ví dụ: con thích đọc sách làm giàu bằng tiếng Việt, sau đó bố mẹ mua tặng con sách về chủ đề tương tự bằng tiếng Anh).
– Các dạng bài test hỗ trợ:
Không gây áp lực, nhưng bố mẹ có thể cho con học TOEFL Primary và đi thi nếu muốn.
Hồi Suzie con gái mình học lớp 4, mình cho con học TOEFL Primary định đi thi lấy giải cho trường, nhưng nó bảo học chán. Nàng suốt ngày cày “Diary of a Wimpy Kid”, thì mình cũng không ép làm gì. Miễn đọc sách là được.
– Học “phonics” hay “đánh vần tiếng Anh”
“Phonics” là một môn học hữu ích cho “reading”. Nếu trẻ được vừa nghe vừa đọc (ví dụ: xem phim subtitle, hoặc nhìn mặt chữ và nghe phát âm), trẻ sẽ phát triển được mối liên hệ (không rõ ràng) giữa mặt chữ và phát âm từ tiếng Anh. Phonics khi dùng để luyện phát âm có nhiều hạn chế, nhưng cũng có thể là một công cụ hết sức để học đọc, nâng cao từ vựng và ngữ pháp. Hãy đọc thật kỹ bài viết này:
– Tại sao tiếng Anh khó đánh vần: https://moonesl.vn/4-ly-do-tieng-anh-kho-danh-van/
Lưu ý, về bản chất, Phonics không có lợi cho học phát âm. Vì nhìn mặt chữ để phát âm thì thường là sẽ bị sai!!!!
Tóm lại: mục tiêu của cấp 1 là nghe tốt và đọc sách tiếng Anh “chapter book” đơn giản, đây là mục tiêu vừa sức với hầu hết trẻ em nếu phân bổ phù hợp thời gian TRẢI NGHIỆM TIẾNG ANH.
Mục tiêu là làm vững chắc các kỹ năng tiếng Anh, giúp trẻ bắt đầu làm quen với tiếng Anh học thuật (Academic English). Điều này có nghĩa là, về nghe – nói thì phát âm phải chuẩn; và về đọc – viết thì ngữ pháp phải chuẩn.
Hồi Seal lên lớp 6, Quang mở hẳn 1 lớp IELTS listening chỉ để dạy cho con, kết quả là con không theo được vì thiếu kỹ năng và phương pháp học. Thằng bé ở Mỹ 2 năm (tới lớp 2 thì về VN), nó nói tiếng Anh còn hay và tự nhiên hơn bố. Nhưng con chỉ biết hiện tượng, không hiểu bản chất (nền tảng phát âm), nên khi nghe tiếng Anh, nó vẫn không bắt từ khóa, không ghi nhớ câu dài được. Do đó mình dạy phát âm lại cho Seal và thằng bé cải thiện khả năng nghe bắt từ rất tốt.
Nhiều bố mẹ bảo: cháu phát âm tốt lắm, nên không cần học phát âm đâu. Nguyên tắc là, nếu con đọc tài liệu thì hiểu, nhưng nghe tài liệu đó thì không hiểu. Con nên học phát âm.
Mời các bạn đọc bài này: Trẻ em có cần học phát âm tiếng Anh:
https://moonesl.vn/tre-em-co-can-hoc-phat-am-tieng-anh/
Nhưng phát âm tiếng Anh không phù hợp với mọi lứa tuổi. Mời các bạn đọc bài này: Trẻ em nên học phát âm từ khi nào/
https://moonesl.vn/tre-nen-hoc-phat-am-tu-khi-nao/
Phát âm tiếng Anh là khởi đầu, tiếp theo, trẻ phải dần làm quen với Academic Listening, Reading, Speaking và Writing.
Đây là lúc trẻ bắt đầu LÀM QUEN VỚI IELTS, nhưng CHƯA CẦN ĐẠT MỤC TIÊU LẤY ĐIỂM, mà là để LẤY KỸ NĂNG HỌC THUẬT trong IELTS.
Sau khi học phát âm, Seal nghe trong giao tiếp thì tạm ổn, nhưng luôn gặp khó khăn khi nghe câu dài – nghe nửa sau thì quên mất nửa đầu – và khả năng “retain” thông tin rất kém. Và bạn ấy là một ĐIỂN HÌNH của teen khi nghe tiếng Anh.
Tiếng Anh giao tiếp không yêu cầu “lưu trữ” thông tin quá lớn, không có kiến thức phức tạp, không có cấu trúc câu phức tạp. Tiếng Anh học thuật thì khác, do đó, trẻ phải biết cách nghe tiếng Anh:
+ Decode phải tốt
+ Từ vựng, ngữ pháp phải vững vàng
+ Phải biết cách take note/ hiểu cấu trúc bài giảng/ bài nói chuyện
+ Phải có khả năng “ghi nhớ ngắn hạn” tốt khi nghe tiếng Anh…
Bài liên quan: 4 bước luyện nghe tiếng Anh siêu hiệu quả
https://moonesl.vn/4-buoc-luyen-nghe-tieng-anh-sieu-hieu-qua/
Điểm kết thúc của giai đoạn này là trẻ nghe Ted Talk (không sub) có thể hiểu được gần như 100%.
Khác với đọc truyện, đọc sách, “academic reading” cần nhiều kỹ năng và khả năng phân tích ngữ pháp phức tạp, cách học từ vựng hiệu quả.
Mục tiêu quan trọng nhất là ĐỌC HIỂU, nâng cao vốn ngữ pháp và vốn từ vựng (academic) cho người học. Ngoài ra, trẻ nâng cao các kỹ năng đọc cơ bản như “scanning” và “skimming”.
Vì tương đối khó kiếm tài liệu “academic” phù hợp với sở thích của trẻ (nếu bố mẹ kiếm được cho con đọc thì tuyệt), nên cứ tập các kỹ năng qua các bài đọc IELTS cũng là một giải pháp không tệ.
Video cô Moon hướng dẫn kỹ năng đọc hiểu tiếng Anh
Điểm kết thúc của giai đoạn này là trẻ có thể đọc 1 bài IELTS và hiểu 100%, không gặp cấu trúc ngữ pháp mà con không hiểu; cũng như về cơ bản không gặp từ mới, hoặc nếu gặp cũng biết cách xử lý để hiểu nghĩa.
Kỹ năng “academic speaking” chỉ khác với nói bình thường ở 1 chỗ: khả năng nói liên tục về một vấn đề tương đối phức tạp.
Để đạt được kỹ năng này, trẻ nên có:
– Khả năng phát âm rõ ràng
– Kiến thức nền tảng về chủ đề thuyết trình
– Khả năng tự học, tự tìm kiếm thông tin nếu gặp chủ đề mới
– Khả năng phát triển ý và liên kết ý (tư duy logic)
– Khả năng nói liên tục không ngăc ngứ (thuyết trình)
…
Tham khảo bài viết: Bí quyết thi IELTS Speaking đạt điểm cao
https://moonesl.vn/bi-quyet-thi-ielts-speaking-dat-diem-cao/
Tóm lại là cần phát âm tốt + từ vựng tốt + ngữ pháp tốt + tư duy tốt + kiến thức tốt + khả năng tự học tốt.
Trong đó, khả năng tự học đóng vai trò vô cùng quan trọng.
Về cách làm thế nào để nói lưu loát, hãy tìm mua cuốn sách này:
– Phương pháp luyện nói lưu loát: https://tiki.vn/phuong-phap-luyen-noi-tieng-anh-luu-loat-p168222045.html
Cũng giống như kỹ năng nói, người viết tốt cần có ý tưởng + từ vựng + ngữ pháp + khả năng sắp xếp ý tưởng + tư duy…
Tin tốt là khi con bạn đã đọc đủ nhiều, thường thì chúng sẽ có kiến thức, khả năng lập luận và khả năng tư duy.
Sai lầm của rất nhiều người học khi luyện Writing là muốn mọi thứ phải “chuẩn chỉnh” ngay từ đầu, lưu ý, writing thật ra bao gồm rất nhiều kỹ năng khác nhau và phải phát triển theo từng bước.
Ví dụ, đầu tiên, phải khuyến khích trẻ viết được xuống ý tưởng của mình, hoặc “tổng hợp” ý tưởng từ một bài nghe hay đọc.
Như vậy, bạn đã có 1 bài “writing” đầu tiên. Khi “writing” mà trẻ bí từ, có thể dùng tạm tiếng mẹ đẻ, để tăng cường khả năng phát triển ý. Viết ra thì dài, nhưng đừng quá xét nét lỗi từ vựng, ngữ pháp,… từ khi trẻ mới tập, mà quan trọng là phải giúp bé cảm thấy thoải mái khi viết đã.
Cái này mình không phải chuyên gia, nên không chém gió nhiều
…
Tóm lại, mục tiêu sau cùng của giai đoạn này là trẻ thoải mái viết 1 bài luận để thể hiện quan điểm của mình về 1 vấn đề trẻ quan tâm (ví dụ: trẻ có nên chơi game không?). Quan trọng nhất là khả năng tự học (tự tìm thông tin qua đọc và nghe), cách phát triển ý tưởng, từ vựng chính xác và ngữ pháp chỉn chu.
Đây là bước cuối cùng, thường không tốn nhiều thời gian.
Quy trình rất đơn giản: mua 17 cuốn IELTS Cambridge về, mỗi ngày làm 1 bài (hết 17*4 = 68 ngày – khoảng 3 tháng).
***
Đi thi dưới 8.0 thì cứ coi là Quang không biết gì về tiếng Anh mà còn đi tư vấn linh tinh!
P.S. Quang hiện là NCS Tiến sĩ tại Mỹ. Follow và tương tác bài viết của Quang để học tiếng Anh hiệu quả hơn.
Tác giả: Quang Nguyễn
Bài viết liên quan
Related Posts
Đang cập nhật
Facebook Comments