expert@moonesl.vn
Năng lực tiếng Anh hay phương pháp sư phạm: Điều gì quan trọng hơn với giáo viên tiếng Anh?
Trên một diễn đàn giáo viên mà Quang theo dõi, có thầy cô phàn nàn về việc nhiều người đạt 8.0–9.0 IELTS, không bằng sư phạm, nhưng lại đi dạy tiếng Anh. Lập luận được đưa ra là nếu không có kiến thức sư phạm (pedagogical knowledge) thì cũng không thể trở thành một giáo viên giỏi.
Quang phần nào đồng ý. Biết tiếng Anh giỏi không đồng nghĩa với việc biết cách dạy. Một người có thể đạt điểm IELTS rất cao nhưng không biết thiết kế bài học, không biết sửa lỗi, không biết tạo động lực hay xây dựng lộ trình học cho học viên.
Nhưng nhìn ở chiều ngược lại, Quang lại thấy một vấn đề khác đáng suy nghĩ hơn.
Hiện nay, không ít giáo viên tiếng Anh được đào tạo bài bản về sư phạm nhưng năng lực ngoại ngữ lại chưa thực sự cao. Mức khoảng 7.0 IELTS hoặc tương đương – gần như điều kiện đầu vào của rất nhiều chương trình sau đại học ở nước ngoài – vẫn là mục tiêu của không ít giáo viên.
Giáo viên tiếng Anh nên rèn luyện năng lực ngoại ngữ như thế nào?
Trong các cộng đồng giáo viên, chúng ta nói rất nhiều về phương pháp. Nào là dạy phonics thế nào, dạy ngữ pháp ra sao, áp dụng GenAI như thế nào, dùng giáo trình nào, hoạt động nào hiệu quả… Nhưng điều Quang hiếm khi thấy là những cuộc trò chuyện về việc chính giáo viên đang luyện tiếng Anh như thế nào.
Giáo viên luyện nghe ở đâu? Luyện nói với ai? Viết như thế nào để được góp ý? Đọc gì để mở rộng vốn ngôn ngữ? Làm thế nào để duy trì tiếng Anh mỗi ngày? Rất hiếm khi thấy thầy cô chia sẻ video mình nói tiếng Anh, bài writing của mình hay kinh nghiệm rèn luyện bốn kỹ năng.
Theo Quang, cốt lõi của việc dạy tiếng Anh vẫn là năng lực ngoại ngữ của giáo viên. Muốn giúp học viên giao tiếp bằng tiếng Anh thì trước hết giáo viên cũng phải giao tiếp được bằng tiếng Anh một cách tự tin. Phương pháp có thể giúp một bài học hay hơn, nhưng không thể thay thế năng lực sử dụng ngôn ngữ.
Phương pháp sư phạm và AI không thể thay thế năng lực tiếng Anh của giáo viên
Điều này cũng phù hợp với những gì Quang đọc được trong các nghiên cứu về đào tạo giáo viên và GenAI. Công nghệ hay AI có thể giúp giáo viên làm việc hiệu quả hơn, nhưng công nghệ không thể bù đắp cho sự thiếu hụt về chuyên môn. Một giáo viên có nền tảng ngoại ngữ tốt nhưng biết ít về công nghệ thường vẫn tạo ra chất lượng giảng dạy tốt hơn một giáo viên rất thành thạo công nghệ nhưng bản thân còn gặp khó khăn khi sử dụng tiếng Anh.
Nói cách khác, phương pháp sư phạm và công nghệ giống như con dao của đầu bếp. Dao sắc giúp nấu ăn nhanh hơn, đẹp hơn, thuận tiện hơn. Nhưng con dao không làm nên một đầu bếp giỏi. Thứ quyết định vẫn là tay nghề của người đầu bếp.
Trong nghề dạy tiếng Anh cũng vậy. Năng lực sư pham và công nghệ là những công cụ rất quan trọng. Nhưng nền tảng vẫn là năng lực tiếng Anh của chính giáo viên. Khi nền tảng đủ vững, giáo viên sẽ dễ học thêm phương pháp, cập nhật công nghệ và liên tục phát triển nghề nghiệp.
Nếu phải chọn giữa hai giáo viên còn thiếu một mảnh ghép, Quang cho rằng một người có năng lực ngoại ngữ rất tốt nhưng còn thiếu kỹ năng sư phạm sẽ dễ bồi dưỡng để trở thành giáo viên giỏi hơn một người thuộc rất nhiều phương pháp nhưng lại không đủ tự tin giao tiếp bằng tiếng Anh. Phương pháp có thể học thêm. Công nghệ có thể cập nhật. Nhưng nếu chính giáo viên còn ngại nghe, ngại nói, ngại giao tiếp với người nước ngoài thì sẽ rất khó giúp học viên đạt được mục tiêu giao tiếp.
Cuối cùng, Quang nghĩ rằng đây không phải là câu chuyện chọn giữa năng lực ngoại ngữ và phương pháp sư phạm. Một giáo viên giỏi cần cả hai. Nhưng nếu ví nghề dạy tiếng Anh như nấu ăn, thì năng lực ngoại ngữ là tay nghề, còn phương pháp và công nghệ là dụng cụ. Dụng cụ rất quan trọng, nhưng sẽ không bao giờ thay thế được tay nghề của người đứng bếp.
