Một bạn hỏi Quang: “Thầy ơi, hãy chỉ cho em cách học tiếng Anh hiệu quả.” Quang viết bài này chia sẻ cho các bạn cách để học tiếng Anh nhanh nhất để sử dụng tự tin.
Nhiều người khi học tiếng Anh chỉ chăm chăm vào đầu vào: nghe – đọc. Tất nhiên, đầu vào là quan trọng.
Nhưng nếu kết hợp với kỹ năng nói – viết, bạn sẽ tiến bộ nhanh hơn rất nhiều. Trong ngôn ngữ học có một thứ gọi là “Output Hypothesis”, do Merrill Swain đề xuất. Tại sao luyện nói – viết (sau đây gọi là Output) lại giúp người học tiến bộ nhanh?
1. OUTPUT BUỘC NGƯỜI HỌC NHẬN RA KHOẢNG TRỐNG TRONG KIẾN THỨC (NOTICING THE GAP)
Khi cố gắng nói hoặc viết, bạn thường nhận ra rằng mình không có từ vựng hoặc cách diễn đạt một ý tưởng bằng tiếng Anh. Khoảnh khắc này khiến bạn nhận ra sự khác biệt giữa điều bạn muốn nói
và điều họ có thể nói
Điều này rất quan trọng vì nói – viết kích hoạt quá trình học tập có ý thức.
Ví dụ khi bạn muốn nói “anh sẽ đi đón con chiều nay” bằng tiếng Anh, mà không biết từ “đón” nói thế nào. Bạn nhận ra khoảng trống về từ vựng và mong muốn bổ sung. Quá trình này không xảy ra nếu bạn chỉ nghe hoặc đọc. Swain (1985) cho rằng nói – viết buộc người học phải nhận ra những gì mình chưa biết hoặc chỉ biết một phần.
2. OUTPUT GIÚP XỬ LÝ NGÔN NGỮ SÂU HƠN (DEEPER PROCESSING)
Khi hiểu câu nói hoặc văn bản, bạn có thể chỉ cần hiểu ý nghĩa chung. Nhưng khi tạo output, bạn phải xử lý nhiều yếu tố cùng lúc: phát âm, từ vựng, ngữ pháp, trật tự từ.
Do đó, nói-viết buộc bạn phải xử lý ngôn ngữ ở mức sâu hơn. Theo Swain (1995), việc sản xuất ngôn ngữ khiến bạn phải suy nghĩ kỹ hơn về cách ngôn ngữ vận hành so với khi chỉ nghe – đọc.
3. MẮC LỖI VÀ ĐƯỢC SỬA
Nếu không nói, bạn sẽ không biết mình mắc lỗi phát âm. Một trong những lợi ích rất lớn của khóa Phát âm tiếng Anh là nó giúp người học nhận ra lỗi, được chỉnh sửa bởi giáo viên, và thực hành để có thể nói chính xác. Khi phát âm tiến bộ, nó lại trở thành tiền đề giúp bạn nghe tiếng Anh tốt hơn.
Trong nghiên cứu về học ngoại ngữ, “feedback” được xem là một trong những yếu tố quan trọng nhất giúp người học cải thiện khả năng sử dụng ngôn ngữ (Long, 1996).
4. OUTPUT GIÚP PHÁT TRIỂN SỰ TRÔI CHẢY (FLUENCY)
Output không chỉ giúp tăng độ chính xác (accuracy) mà còn giúp phát triển sự trôi chảy (fluency) và tính tự động (automaticity) trong xử lý ngôn ngữ.
Để nói hoặc viết được trôi chảy, bạn cần một vốn ngôn ngữ lớn, và việc thực hành là điều kiện quan trọng nhất giúp bạn đạt được điều này. Rất nhiều giáo viên hoặc thậm chí giáo sư đại học môn tiếng Anh, nhưng giao tiếp không tốt và nói không lưu loát. Lý do chính là thiếu “đầu ra” này.
Ngược lại, nhiều trẻ em có vốn tiếng Anh cơ bản nhưng lại giao tiếp rất tự tin, cũng chính nhờ cơ chế này.
5. Ý NGHĨA ĐỐI VỚI VIỆC DẠY NGOẠI NGỮ
Đáng tiếc, ở Việt Nam hiện nay việc dạy ngoại ngữ chủ yếu tập trung vào từ vựng và ngữ pháp. Nghe cũng rất ít chứ chưa nói tới nói và viết. Nhiều người cho rằng cách học này làm ảnh hưởng tới khả năng nghe – nói của học sinh.
Điều này đúng nhưng chưa đủ.
Thiếu “output” không những khiến học sinh học xong không giao tiếp hay sử dụng được, mà còn khiến việc học nói chung trở nên kém hiệu quả hơn rất nhiều.
Ví dụ, bạn tập đọc 10 tiếng mà không viết ra thì rất dễ quên.
Nhưng nếu bạn đọc 1 tiếng rồi dành thêm 1 tiếng để viết lại những gì mình vừa đọc, hiệu quả có khi còn hơn cả 10 tiếng đọc kia.
TÓM LẠI
Trong việc học ngoại ngữ, nghe phải đi kèm nói – đọc phải đi kèm viết. Khi bạn cố gắng diễn đạt ý tưởng của mình bằng ngôn ngữ mới, bạn sẽ nhận ra những gì mình còn thiếu, xử lý ngôn ngữ sâu hơn, nhận được phản hồi, và dần dần nói trôi chảy hơn. Nói cách khác, ngôn ngữ không chỉ được học bằng cách tiếp nhận, mà còn được phát triển mạnh mẽ thông qua việc sử dụng nó.