Phương pháp luyện nghe tiếng Anh với subtitle

Luyện nghe với subtitle (caption)

Rất nhiều người học tiếng Anh hiện nay có một thói quen gần như mặc định: cứ xem video hay phim tiếng Anh là BẬT CAPTION TỪ ĐẦU ĐẾN CUỐI, và cảm giác chung là “nghe như vậy THẤY HIỂU HƠN RẤT NHIỀU”.

Điều này đúng, nhưng có thể hạn chế KỸ NĂNG NGHE của bạn. Vấn đề lớn nhất của việc nghe có sub là bạn RẤT DỄ CHUYỂN SANG ĐỌC THAY VÌ NGHE. Não bộ luôn chọn con đường ÍT TỐN SỨC hơn, và so với việc phải xử lý ÂM THANH LIÊN TỤC, NỐI ÂM, NUỐT ÂM, THAY ĐỔI TỐC ĐỘ NÓI, thì ĐỌC CHỮ HIỆN RÕ TRÊN MÀN HÌNH rõ ràng là dễ hơn rất nhiều.

Kết quả là MẮT LÀM VIỆC NHIỀU HƠN TAI, người học vẫn theo kịp câu chuyện, vẫn hiểu ý, nhưng KHẢ NĂNG NGHE THUẦN KHÔNG CẢI THIỆN BAO NHIÊU.

Đến khi TẮT CAPTION, rất nhiều người rơi vào trạng thái HỤT HẪNG, HOẢNG, MẤT TỰ TIN và kết luận vội vàng rằng “mình nghe kém”.

Vì vậy, câu hỏi quan trọng KHÔNG PHẢI LÀ CÓ NÊN DÙNG CAPTION HAY KHÔNG, mà là DÙNG CAPTION NHƯ THẾ NÀO ĐỂ KHÔNG BỊ PHỤ THUỘC VÀO ĐỌC.

Nguyên tắc cốt lõi khi luyện nghe là: CAPTION CHỈ LÀ CÔNG CỤ HỖ TRỢ.

Nếu bật CAPTION SUỐT TỪ ĐẦU ĐẾN CUỐI, người học gần như đang LUYỆN ĐỌC NHANH chứ không phải LUYỆN NGHE. Điều này đặc biệt nguy hiểm với người học ở trình độ INTERMEDIATE–ADVANCED, khi vấn đề không còn là “HIỂU HAY KHÔNG HIỂU”, mà là TAI CÓ THỰC SỰ XỬ LÝ ÂM THANH HAY KHÔNG.

Chính vì vậy, thay vì chọn giữa “CÓ CAPTION” hay “KHÔNG CAPTION”, người học cần một CHIẾN LƯỢC HỢP LÝ, trong đó CAPTION ĐƯỢC DÙNG CÓ KIỂM SOÁT và DẦN DẦN BỊ RÚT BỎ. Chiến lược đó thường được gọi là CAPTION-FADING.

Bốn kỹ thuật luyện nghe với caption(dùng đúng cách)

1. NGHE TRƯỚC – BẬT CAPTION SAU (DELAYED CAPTION)

Lần 1: NGHE KHÔNG CAPTION

Lần 2: NGHE CÓ CAPTION

Mục tiêu: BUỘC TAI PHẢI LÀM VIỆC TRƯỚC, CAPTION CHỈ DÙNG ĐỂ KIỂM TRA

2. NGHE CÓ CAPTION → TẮT CAPTION (TIME-BASED CAPTION-FADING)

Lượt đầu: NGHE CÓ CAPTION để nắm NỘI DUNG
Lượt sau: NGHE KHÔNG CAPTION để luyện XỬ LÝ ÂM THANH
Phù hợp với người học cần GIỮ HIỂU nhưng vẫn MUỐN NGHE GIỎI HƠN

3. CHỈ BẬT CAPTION KHI THẬT SỰ BÍ (ADAPTIVE CAPTION)

Mặc định: NGHE KHÔNG CAPTION

Chỉ bật CAPTION khi KHÔNG BẮT ĐƯỢC Ý

Hiểu xong: TẮT NGAY

Mục tiêu: KHÔNG HÌNH THÀNH THÓI QUEN DỰA VÀO CHỮ

4. DÙNG CAPTION ĐỂ PHÂN TÍCH, KHÔNG PHẢI ĐỂ HIỂU

NGHE KHÔNG CAPTION

Sau đó dùng CAPTION để soi:

NỐI ÂM

NUỐT ÂM

TRỌNG ÂM – NHỊP ĐIỆU

CAPTION LÚC NÀY HỖ TRỢ TAI, KHÔNG CẠNH TRANH VỚI TAI

Kết luận

Caption không xấu, nhưng nghe có caption liên tục khiến người học dễ phụ thuộc vào đọc. Muốn nghe giỏi lên, đặc biệt ở trình độ trung cấp cao và nâng cao, người học cần giảm dần sự lệ thuộc vào caption, chuyển caption từ vai trò “dẫn đường” sang “kiểm tra và phân tích”. Nghe giỏi không đến từ việc lúc nào cũng hiểu bằng mắt, mà đến từ việc dám nghe bằng tai – rồi luyện cho tai mạnh dần lên…

Tác giả: thầy Quang Nguyễn

Phương pháp luyện nghe tiếng Anh với subtitle