expert@moonesl.vn
“Phonics” là “đánh vần tiếng Anh”, nhìn mặt chữ để “đoán” phát âm. Nên người đam mê “phonics” rất dễ phát âm sai vì tiếng Anh có cách viết và cách phát âm khác nhau và rất khó đoán. Vậy, làm thế nào để học “phonics”, nhưng không bị phát âm sai?
1. PHÁT ÂM CHUẨN LUÔN PHẢI ĐI KÈM VỚI NGHE
Quang đọc nhiều tài liệu, và đôi khi gặp từ mới. Và cách duy nhất để Quang phát âm được, đó là… tra từ điển hoặc nghe (trên youglish chẳng hạn). Quang đã sống ở Mỹ rất nhiều năm, đang học tiến sĩ ngôn ngữ học, và từng dạy học cho sinh viên Mỹ.
“Phonics” chỉ áp dụng được với từ đơn âm tiết, và cũng có rất nhiều ngoại lệ. Muốn sử dụng 1 từ khi NÓI, bạn (gần như) bắt buộc phải NGHE từ đó ít nhất 1 lần. Cứ “phỏng đoán” là xác suất sai rất cao.
2. PHẢI NẮM ĐƯỢC TOÀN BỘ HỆ THỐNG ÂM
Ví dụ, bạn phải phân biệt được “sit – seat”, “thank – tank”, “train – chain”… Nếu không, kể cả có biết IPA của từ “sit – seat” khác nhau, thì khi đọc vẫn đọc thành “xít” trong tiếng Việt.
Để nắm được hệ thống âm, bạn phải NGHE ĐỦ NHIỀU. Một nguồn luyện nghe âm cực hiệu quả Quang để dưới comment.
3. NGHE PHẢI ĐÚNG “NGUỒN”
Ở các nước EFL như Việt Nam, giáo viên dạy “phonics” chủ yếu là người VN. Rất nhiều giáo viên giỏi, có thể phát âm chuẩn. Nhưng cũng rất nhiều giáo viên phát âm sai và ngộ nhận vì KHÔNG SỬ DỤNG TIẾNG ANH ĐỦ NHIỀU hoặc THIẾU CHUYÊN MÔN.
Cần biết, phát âm tiếng Anh là một “món” khó nuốt ngay cả với giáo viên bản ngữ. Với giáo viên VN, nó còn khó khăn hơn nữa.
Gần đây, Quang thấy 1 giáo viên có video hướng dẫn phát âm rất nhiều tương tác dạy âm “schwa” trong từ “but” là âm “ơ” (tiếng Việt). Đây là một ngộ nhận phổ biến. Nếu phát âm như vậy, từ “bud” => “bird”, “hut” => hurt, “bun” => “burn”.
Đấy là giáo viên DẠY PHÁT ÂM, mà còn nổi tiếng. Những giáo viên không dạy phát âm thì còn dễ bị ngộ nhận hơn nữa.
Do đó, nếu các thầy cô dạy PHONICS mà không có chuyên môn về phát âm, tốt nhất là CHỈ CHO CÁC CON NGHE BĂNG MẪU mà không cần TỰ MÌNH DIỄN GIẢI NẾU KHÔNG CHẮC. Nguyên lý là, giáo viên KHÔNG THỂ GIAO TIẾP TỰ TIN VỚI NGƯỜI NƯỚC NGOÀI, KHÔNG THỂ NGHE PHIM MỸ thì NÊN THẬN TRỌNG khi dạy phát âm.
4. Lúc nào thì “phonics” có hại cho phát âm tiếng Anh?
Thực ra, nếu cho trẻ con nghe tiếng Anh và nhìn mặt chữ để đọc theo, sau đó dựa vào các nguyên tắc “phonics” để nhớ từ và cách phát âm, thì “phonics” rất tốt.
Còn nếu dạy “quy tắc” rồi sau đó bảo trẻ con nhìn mặt chữ để đoán, sau này sửa phát âm rất mệt. Lúc này, “phonics” có tác động tiêu cực đến phát âm về lâu dài.
Tóm lại, “phonics + nghe chuẩn” tốt cho phát âm và học từ vựng. Còn dựa trên “phonics” mà không nghe để kiểm tra phát âm, thì sau này sửa phát âm rất mệt. Các phụ huynh và giáo viên chỉ cần nhớ nguyên tắc này là được.
Tác giả: thầy Quang Nguyễn
