expert@moonesl.vn
Quang từng là một người nói “ề à”
Quang phát hiện ra mình nói không lưu loát khoảng năm 2 đại học, khi nghe mình nói điện thoại cùng một người bạn, mẹ bảo mình: “Sao con nói cứ ngắc ngứ thế?”
Sau này, dù đã học 2 năm ở ĐH Ngoại Ngữ, khi sang học Ngoại Thương cùng các em nhỏ kém 2 tuổi, tiếng Anh của mình vẫn không nổi trội. Mỗi lần nói tiếng Anh, mình đều bị nhận xét là “ề à, chậm…”. Câu chuyện không thay đổi khi mình luyện TOEFL ibt, nói dưới áp lực thời gian. Điểm speaking của mình thấp nhất trong 4 kỹ năng – do nói chậm và không đủ thời gian.
Mình cứ luôn tự hỏi, tại sao mình nói cứ ề à thế, không trôi chảy được như người khác. Có luyện tập được không? Làm thế nào để luyện tập?
Bạn có thể cải thiện khả năng nói trôi chảy không?
Gần đây mình nhận được câu trả lời khi làm nghiên cứu. Nó liên quan tời một khái niệm gọi là “cognitive fluency” – hiểu nôm na là khả năng “nghĩ và nói” gần như cùng một lúc. Người có “cognitive fluency” cao sẽ dễ dàng nói trôi chảy vì não có thể nhanh chóng liên hệ từ vựng, cấu trúc ngữ pháp, cụm từ và phát âm một cách nhanh chóng và dễ dàng.
Các nghiên cứu ngôn ngữ học chỉ ra rằng: nếu bạn không trôi chảy trong tiếng mẹ đẻ (L1), khả năng cao bạn cũng ấp úng khi nói ngoại ngữ (L2). Đơn giản, một số người có “năng khiếu” nói trôi chảy, còn một số người khác thì gặp nhiều khó khăn hơn.
Tin mừng là: cognitive fluency hoàn toàn có thể luyện tập được. Trong quá trình nghiên cứu ngôn ngữ học, Quang đã tìm được bí quyết để hạn chế sự “ngập ngừng” của bản thân và tăng “fluency” khi nói cả tiếng Anh và tiếng Việt.
Cách luyện nói lưu loát
Bí quyết quan trọng nhất là tăng độ dài mỗi cụm mình nói (thuật ngữ là “mean length of run”). Người học tiếng Anh thường chỉ nói được 2–4 từ rồi dừng (kiểu như: “I think… we should… go now”), trong khi người nói lưu loát có thể nói 7 -15 từ trở lên trước khi nghỉ hơi.
1. Bí quyết là: Mỗi khi nói tiếng Anh (hay tiếng Việt), hãy giữ một hơi thật dài và quyết tâm nói không nghỉ (kể cả bạn bí từ). Theo thời gian, não sẽ được “đào tạo” để giữ mạch nói dài và lưu loát hơn.
2. Bên cạnh đó, tốc độ nói cũng ảnh hưởng tới cảm nhận về fluency. Khi “đo” độ dài nguyên âm của mình với người bạn bản xứ, mình nhận ra đang nói nguyên âm dài gấp khoảng 2 lần. Điều này làm từ bị kéo dài ra, giảm tốc độ đọc. Mình học cách rút ngắn độ dài nguyên âm (vowel duration) trong khi nói, ghi âm và nghe lại để cảm nhận.
3. Ngoài phát âm, một phương pháp cực kỳ hiệu quả khác là sử dụng formulaic expressions – tức các cụm từ cố định. Ví dụ: You know what I mean, Let me think about it, I’m not so sure, v.v.
4. Cuối cùng, và có lẽ quan trọng nhất, là luyện tập liên tục. Không có phương pháp nào hiệu quả nếu bạn chỉ “biết lý thuyết.” Mình bắt đầu ghi âm mỗi ngày một đoạn nói, nghe lại và sửa dần (các bạn có thể xem video của Quang trên facebook)
Tóm lại, nếu bạn cũng từng bị nhận xét là “nói không trôi chảy”, có thể bạn giống Quang – khả năng nói lưu loát kém. Nhưng đó không phải là “bản án” suốt đời dành cho bạn, bằng cách luyện phát âm chuẩn và luyện tập đúng cách bạn sẽ thấy mình tiến bộ một cách rõ rệt. Ngập ngừng hôm nay – lưu loát ngày mai.
