expert@moonesl.vn
Có 1 quy luật gọi là luật Campbell. Ý tưởng của nó rất đơn giản: Khi một bài test trở thành mục tiêu, nó ngừng là công cụ đo lường tốt.
Lý do là…
Khi người học và người dạy đều lấy điểm số làm đích đến, họ sẽ tìm mọi cách để tối ưu hóa điểm thi, chứ không còn học hay dạy để phát triển năng lực thật.
Lúc này, bài test bị “tha hóa” — không còn phản ánh đúng khả năng sử dụng ngôn ngữ, mà chỉ phản ánh mức độ thành thạo với chính bài thi đó.
Ở VN, IELTS trở thành 1 mục tiêu thay vì công cụ. Nhà nhà khoe IELTS, người người khoe IELTS. Ai đó được IELTS 8.0 hoặc cao hơn thì có cảm giác mình là chúa tể của tiếng Anh vậy. Nên “hiệu ứng” bạn trẻ 9.0 IELTS bị tấn công gần đây thể hiện 1 phần tâm lý đó. Ui, 9.0 mà nói tệ thế sao? 9.0 phải hoàn hảo, nét như Sony và mềm như lụa, mượt như nhung chứ?
Cần nhìn nhận lại. Bài thi IELTS chỉ là 1 công cụ để đo lường khả năng sử dụng ngôn ngữ. Bạn có hay đọc báo tiếng Anh không, có viết được 1 câu chuyện bằng tiếng Anh không, ngồi nghe phim Mỹ hoặc thuyết trình tự tin bằng tiếng Anh không… Đó mới là mục tiêu.
Khi học để lấy điểm IELTS, có 3/4 là ngôn ngữ và 1/4 là kỹ năng làm bài. Nếu bạn tập trung vào cái 1/4 để có điểm tốt, đó sẽ là 1 sai lầm.
Hơn thế, bài thi có nhiều điểm hạn chế lớn. Ví dụ, trong giao tiếp thực tế không ai rảnh mà đi bắt lỗi ngữ pháp của bạn, hay chê bạn dùng từ không bay bướm, hoặc không dùng idiom… Bài test “buộc” mọi người phải sử dụng thứ ngôn ngữ không tự nhiên đó.
IELTS chưa bao giờ xấu. Nó chỉ mất giá trị khi bị biến thành đích đến. Bởi vì bản chất của mọi bài test, như Campbell nói, là chỉ tốt khi nó được dùng đúng vai trò — công cụ đo lường, chứ không phải mục tiêu để chinh phục.
