Mối quan hệ giữa phonics và phát âm: Vì sao phụ thuộc phonics lại dẫn tới phát âm sai?

MỐI QUAN HỆ GIỮA PHONICS VÀ PHÁT ÂM: VÌ SAO PHỤ THUỘC PHONICS LẠI DẪN TỚI PHÁT ÂM SAI?

Nhiều người Việt học tiếng Anh theo cách rất quen thuộc: NHÌN CHỮ → ĐÁNH VẦN → ĐỌC TO. Cách này KHÔNG SAI khi học ĐỌC (reading), nhưng nếu dùng nó để học PHÁT ÂM thì rất dễ tạo ra một “PHIÊN BẢN ÂM THANH SAI” trong đầu. Tiếng Anh là ngôn ngữ có KHÓ ĐÁNH VẦN (chữ viết ≠ phát âm). Ví dụ: nếu bạn luôn đọc theo chữ, bạn rất dễ đọc “specific” thành /spe-si-fik/ thay vì /spəˈsɪfɪk/, hoặc đọc âm câm (silent letters) thành âm thật, ví dụ “know” đọc là “k-now”. Khi việc học PHONICS (ĐÁNH VẦN TIẾNG ANH) trở thành “PHỤ THUỘC CHỮ VIẾT”, não sẽ tạo phiên bản phát âm của từ (phonological representation) sai → và sau này rất khó sửa.

VẤN ĐỀ LỚN NHẤT CỦA NGƯỜI VIỆT: THÓI QUEN ĐÁNH VẦN MỌI THỨ

Và điều nguy hiểm nhất: nếu bạn nghe một từ mới nhưng trong đầu lại “viết ra chữ” trước khi nghe, bạn gần như đang NGHE QUA BỘ LỌC TIẾNG VIỆT + CÁCH VIẾT

PHONICS (ĐÁNH VẦN) KHÔNG XẤU – NHƯNG KHÔNG TỐT ĐỂ HỌC PHÁT ÂM

PHONICS rất tốt để học ĐỌC, nâng cao từ vựng, ngữ pháp… Nhưng PHÁT ÂM tiếng Anh cần nhiều hơn:

• Perception (nghe đúng âm thật)
• Phonological category (não tạo nhóm âm thanh đúng, ví dụ sit – seat)
• Motor control (khả năng phát âm/nói chuẩn)
• Prosody (các yếu tố “nhấn nhá” stress, rhythm, intonation)

Nếu chỉ học phonics mà KHÔNG NGHE NHIỀU → rất dễ phát âm “đúng chữ nhưng sai âm” → không nghe được, cũng không nói được rõ ràng.

NẾU KHÔNG CÓ ĐIỀU KIỆN HỌC PHÁT ÂM TIẾNG ANH CHUẨN, BẠN CÓ THỂ LƯU Ý CÁC BƯỚC SAU KHI TỰ HỌC NGHE/NÓI:

– BƯỚC 1: HỌC ÂM TRƯỚC – KHÔNG NHÌN CHỮ

Nghe từ → bắt chước → sau đó mới nhìn spelling.

Não cần tạo SOUND VERSION trước.

– BƯỚC 2: LUÔN GẮN ÂM VỚI CONTEXT

Học từ trong câu, không học từng từ riêng lẻ.

Ví dụ: học luôn chunk chứ không học từng word.

– BƯỚC 3: ƯU TIÊN LISTENING + SHADOWING

Nghe → nhại → so với bản gốc → chỉnh.

Đây là cách xây dựng PHONOLOGICAL REPRESENTATION đúng.

– BƯỚC 4: DÙNG PHONICS CHO READING – KHÔNG DÙNG CHO PRONUNCIATION TRAINING

Phonics = tool đọc SAU KHI BẠN PHÁT ÂM TỐT RỒI

Listening + imitation = tool phát âm

MỘT NGUYÊN TẮC RẤT QUAN TRỌNG KHI HỌC PHÁT ÂM

Bạn KHÔNG phát âm theo chữ.

Bạn phát âm theo PHIÊN BẢN ÂM THANH mà não bạn đã học được.

Nếu phiên bản này sai → bạn sẽ nói sai, dù bạn biết spelling đúng.

TÓM LẠI

PHONICS KHÔNG LÀM BẠN PHÁT ÂM KÉM.

NHƯNG nếu bạn PHỤ THUỘC VÀO PHONICS + SPELLING → rất dễ tạo phát âm sai, đặc biệt với người Việt quen đánh vần.

Muốn phát âm tốt:

•  NGHE TRƯỚC
•  NHỚ PHÁT ÂM CỦA TỪ/ CỤM TỪ
•  LIÊN HỆ CÁCH PHÁT ÂM VỚI CÁCH VIẾT

(Chứ không phải ngược lại, nhìn mặt chữ và đoán phát âm)

Và nếu có điều kiện, hãy HỌC PHÁT ÂM TIẾNG ANH một cách hệ thống. Gần như 100% nghiên cứu chỉ ra rằng, hễ bạn học phát âm tiếng Anh, khả năng nghe nói của bạn gần như CHẮC CHẮN thay đổi cực mạnh.

Tác giả: thầy Quang Nguyễn