expert@moonesl.vn
Bạn có phát âm “ổn” như bạn nghĩ?
Người Việt Nam thường nghĩ rằng mình phát âm tiếng Anh rõ ràng. Nhưng nếu bạn nói vào “nhận diện giọng nói” như Google Translate mà máy hiểu sai hoặc không hiểu gì, điều này chứng tỏ bạn phát âm không hề “ổn” như bạn nghĩ.
Thực ra, “ngộ nhận phát âm tốt” chẳng có gì lạ. Hầu hết người học không biết mình phát âm tiếng Anh sai ở đâu.
Một nghiên cứu của Derwing chỉ ra rằng có tới hơn 80% người học biết mình phát âm không ổn, nhưng >50% không biết vấn đề phát âm của mình nằm ở đâu. Trong đó, chỉ khoảng 11% nhận ra rằng vấn đề của họ đến từ những yếu tố “ngoài âm” như trọng âm, giai điệu, nhịp điệu. Đây lại là những yếu tố quan trọng nhất trong phát âm (chứ không phải âm).
Tại sao người Việt nói tiếng Anh lại khó nghe đến vậy?
Trước hết, phần lớn người học bỏ âm cuối hoặc cụm phụ âm cuối. Tiếng Việt hiếm khi có những âm như /d/, /g/, /s/, /z/,… nên khi nói tiếng Anh, nhiều người vô thức lược bỏ: “cash” thành “cát”, “best” thành “bet”. Điều này khiến người nghe nhầm nghĩa hoặc không hiểu gì cả.
Thứ hai, người Việt không có thói quen nhấn trọng âm. Mọi người thường nói đều đều, nhấn ngang nhau tất cả các từ. Ví dụ, “imPORtant” thì đọc là “IM-PO-TẦN” – rất khó để hiểu.
Thêm nữa, người Việt nói không trôi chảy (fluent). Đa số nói từng từ rời rạc, ngắt nghỉ lung tung, khiến nhịp nói bị gãy. Trong khi đó, người bản xứ nói theo nhịp tự nhiên, có nối âm, có nhấn – đó mới là “fluency” thật sự.
Bên cạnh đó, người học hay “à… ừ…” do thiếu luyện nói. Việc ý thức được rằng mình cần hạn chế “pause”, hoặc ít ra là có “chiến lược” tích cực hơn như sử dụng: “you know”, “like”,… sẽ giúp người nghe dễ hiểu hơn.
Một vấn đề lớn nữa là không nhấn vào từ quan trọng nhất trong câu: “focus word”. Người bản xứ luôn sử dụng “focus word” (prominence) để truyền tải thông điệp: “I bought a NEW car.” khác nghĩa “I bought a new CAR.” Trong khi đó, người Việt nói đều như “đọc bài”, khiến người nghe không biết đâu là ý chính.
Phát âm sai cũng là nguyên nhân phổ biến. “bit” /bɪt/ và “beat” /bit/ (I bit/beat him), hay gặp khó khăn với âm gió “sue”, “shoe”, “zoo”, “chew”, “Jew”. Không làm chủ được âm khiến việc nói trở nên khó hiểu và hiệu quả hơn.
Ngoài ra, nhiều người Việt thích “đánh vần” – nhìn mặt chữ để phát âm. Ví dụ, “bomb” “comb” “tomb” phát âm hoàn toàn khác nhau. Phát âm sai dẫn tới thiếu tự tin khi nói, và đôi khi là nói tự tin nhưng người nghe chẳng hiểu gì. Khó nhất của “đánh vần” chính là xác định đúng trọng âm và nguyên âm của từ là gì.
Cuối cùng, nhiều người vẫn nghĩ rằng phát âm chỉ là âm thanh. Trong khi phần “linh hồn” của tiếng Anh nằm ở giai điệu và ngữ điệu (intonation). Cùng một câu “Really?” nếu lên giọng là ngạc nhiên, xuống giọng lại thành nghi ngờ. Chính nhạc tính của ngôn ngữ mới giúp người nghe hiểu cảm xúc và ý định của bạn.
Tóm lại, học phát âm là không bắt buộc (vì không phải ai giao tiếp OK cũng cần học phát âm). Nhưng nó CỰC KỲ HỮU ÍCH nếu bạn muốn sử dụng lâu dài. Đặc biệt, VỚI NHỮNG NGƯỜI QUA 16 TUỔI mà chưa sử dụng tiếng Anh thành thạo, phát âm chính là con đường nhanh và ngắn giúp bạn nghe tốt và nói rõ ràng, tự nhiên.
