Rất nhiều phụ huynh cố gắng cho con học tiếng Anh thật sớm, nhưng lại chọn cách dạy giống hệt người lớn: học ngữ pháp, làm bài tập, ghi chép quy tắc. Trong khi đó, nhiều người lớn lại cố gắng “học như trẻ con” – chỉ nghe và nói tự nhiên, không học hệ thống. Cả hai cách này đều đang đi ngược lại cách bộ não hoạt động theo từng độ tuổi.
Vì sao trẻ nên học tiếng Anh qua thực tế?
Trẻ nhỏ mạnh về IMPLICIT LEARNING – tức là tiếp thu ngôn ngữ một cách vô thức qua tiếp xúc và tương tác. Các con không cần hiểu “thì hiện tại đơn” là gì, cũng không cần biết tại sao phải thêm “-s”. Nhưng nếu được nghe đủ nhiều câu đúng trong môi trường thực tế, não của trẻ sẽ tự tổ chức lại hệ thống ngôn ngữ bên trong. Ngôn ngữ được ACQUIRE chứ không phải được phân tích.
Vì vậy, với trẻ nhỏ, điều quan trọng nhất không phải là học quy tắc, mà là được nghe nhiều, chơi bằng tiếng Anh, tương tác thật và sử dụng ngôn ngữ trong tình huống sống động. Ngôn ngữ phải “ngấm” trước khi nó được “hiểu”.
Người Lớn Cần Hệ Thống Và Kiến Thức Rõ Ràng Để Tiến Bộ
Ngược lại, người lớn có lợi thế lớn về EXPLICIT KNOWLEDGE. Họ có thể phân tích cấu trúc, hiểu quy luật, so sánh với tiếng mẹ đẻ và học có chiến lược. Chính vì vậy, môi trường trường lớp với hệ thống rõ ràng, giải thích bài bản và khung kiến thức mạch lạc lại rất phù hợp với người lớn. Nếu chỉ nghe tự nhiên mà không hiểu hệ thống, người lớn thường tiến bộ rất chậm và dễ rơi vào tình trạng “nghe hiểu lơ mơ nhưng không nói chính xác”.
Tuy nhiên, hiểu quy tắc thôi chưa đủ. EXPLICIT KNOWLEDGE chỉ là bước đầu. Sau khi nắm được hệ thống trong lớp học, người lớn cần thực hành thường xuyên trong giao tiếp thật để chuyển từ “biết” sang “dùng được”. Khi luyện tập đủ nhiều, kiến thức có ý thức mới dần trở thành phản xạ tự động – tức là chuyển sang IMPLICIT KNOWLEDGE.
Mỗi Độ Tuổi Có Một Con Đường Học Khác Nhau
Trẻ nhỏ cần môi trường thực tế để ACQUIRE. Người lớn cần trường lớp để LEARN, rồi sau đó luyện tập để biến cái đã học thành phản xạ. Mỗi độ tuổi có một con đường phù hợp với cách bộ não của mình vận hành. Hiểu đúng điều này, việc học tiếng Anh sẽ bớt mù mờ và hiệu quả hơn rất nhiều.
*** Khi tư vấn, các mẹ hỏi Quang là: con em lớp 1, thầy có lớp không? Mình đều bảo là: không nên cho đi học. Cho con xem phim nhiều vào.
*** Khi tư vấn người lớn, Quang nói: Em hãy học phát âm đi, nếu có điều kiện thì học cả khóa nghe sâu và nói lưu loát nữa. Vì ở các lớp này, người học được học EXPLICIT KNOWLEDGE rất cẩn thận, biết cách để tiếp tục luyện tiếng Anh cho đúng hướng!
