Click to listen highlighted text!

Bí quyết nói tiếng Anh tự nhiên: rhythm

Nếu bạn cảm thấy người bản xứ nói “hay”, đó chính là do “giai điệu” (rhythm) của họ tự nhiên. Giai điệu (rhythm) trong tiếng Anh bao gồm: nói theo cụm, nói đúng từ nhấn trong câu, và nói đúng tốc độ.

Tại sao bạn thấy không thoải mái khi nói chuyện với “tây”?

Đã bao giờ bạn nói chuyện với người nước ngoài và cảm thấy tiếng Anh của mình nghe “cứng” và không tự nhiên? Nghe người nước ngoài nói thì thấy tự nhiên và mềm mại, và cảm thấy mình không thể “bắt chước” được.

Lý do là tiếng Anh và tiếng Việt có 2 loại “âm nhạc” khác nhau. Điều này thể hiện ở ngay trong cách phát âm từ.

Tiếng Anh Tiếng Việt
Âm tiết Đa âm tiết Đơn âm tiết
Âm tiết được nhấn Có nhiều âm tiết không được nhấn Nhấn vào tất cả các từ (âm tiết)
Trọng âm chính/phụ Có trọng âm chính, trọng âm phụ, âm không nhấn Không có trọng âm phụ
Dấu Không có dấu có dấu

 

Như vậy, về cách phát âm “từ” đã có sự khác biệt rất lớn tiếng Anh và tiếng Việt rồi. Khi kết hợp vào câu, sự khác biệt này còn lớn hơn nhiều, tạo thành “âm nhạc của ngôn ngữ” – “rhythm”.

Điều này tạo ra sự khác biệt mà bạn cảm thấy khi nói tiếng Anh với người bản xứ.

Rhythm – “Âm nhạc” của ngôn ngữ

Khi nghe người bản xứ nói tiếng Anh, bạn cảm thấy họ “lên trầm xuống bổng” – đó chính là một dạng “âm nhạc” của ngôn ngữ.

Không phải là tiếng Việt không có âm nhạc, chỉ là “âm nhạc” của tiếng Việt khác biệt so với âm nhạc của tiếng Anh. Hãy cùng so sánh 2 câu nói theo kiểu của tiếng Việt Và tiếng Anh nhé:

I have been learning English for many years
Nói kiểu “Việt Nam”
Nói kiểu “tiếng Anh”

Trong chuyên ngành về “phát âm tiếng Anh”, người ta gọi âm nhạc này là “rhythm”.

“Rhythm” là gì?

“Rhythm” (giai điệu, nhạc điệu) là “âm nhạc của ngôn ngữ”, được thể hiện thông qua cách nhấn trọng âm, thời gian nhấn âm, và chất lượng âm khi nói tiếng Anh”

Các nguyên tắc của “rhythm”

1. Nói theo cụm (thought group, speak in “chunk of words”)

Nói theo cụm là một đặc thù cơ bản của “âm nhạc của ngôn ngữ”. Khi nói bất kỳ ngôn ngữ nào, chúng ta thường không “ghép” từng từ lẻ lại với nhau, mà nói thành một cụm.

Nói theo “thought group” là một cụm từ thể hiện một ý tưởng hoàn thiện của người nói bằng một “cụm từ” thay vì bằng từ lẻ.

Hãy tưởng tượng xem, nếu bạn nói với một đứa trẻ 2 tuổi: “mặc áo vào”, “đi giày vào”, “đi chơi thôi”… chúng ta có nói từng từ? Chắc chắn là không, chúng ta nói cả cụm.

Do đó, khi học một ngôn ngữ qua nghe, chúng ta học nói theo cụm một cách tự nhiên (và vô thức).

Nhưng do hệ thống giáo dục của Việt Nam “đi ngược”, chúng ta thường học đọc viết trước khi học nghe nói, có thói quen tiếp cận ngôn ngữ từ SOUND => SYLLABLE => WORDS (thường ít ý thức về FOCUS WORD) => SENTENCE (thường bỏ qua thought group). Do đó, khi nói tiếng Anh, thường ngắt các từ ra thành từng âm riêng biệt, ví dụ:

I go to the supermarket with my mother

Người Việt Nam thường nói:

I/ go/ to/ the/ supermarket/ with/ my/ mother

Tức là trong 1 câu như vậy, có tới 8 từ được nhấn. Việc bắt đầu bằng âm và nhấn vào tất cả các âm khiến cho câu bị rời rạc (không đảm bảo độ trôi chảy của ngôn ngữ). Kết quả là, trong giao tiếp, người nước ngoài thường khó nghe và hiểu được tiếng Anh của người Việt Nam (kể cả khi chúng ta có PHÁT đúng tất cả các ÂM).

Không có quy định nào về việc 1 cụm “thought group” nên dài bao nhiêu. Những người mới học nói tiếng Anh nên sử dụng những “thought group” ngắn; trong khi những người ở trình độ cao hơn có thể sử dụng “thought group” dài hơn để đảm bảo “flow of the speech”.

Trong một số trường hợp, ngắt sai thought group có thể thay đổi nghĩa của câu:

A woman without her man/ is nothing

A woman/ without her/ man is nothing

Mỗi thought group sẽ có ít nhất 1 từ hoặc cụm từ mang nghĩa, những từ cần được nhấn. Những từ được nhấn này gọi là “content word”. Bài viết này sẽ đề cập tới “content word” (hoặc focus word) – là nội dung quan trọng nhất của “giai điệu trong tiếng Anh”.

Trong video dưới đây, cô Moon, chuyên gia phát âm tiếng Anh hàng đầu tại Việt Nam hiện nay, hướng dẫn các bạn cách nói đúng giai điệu trong tiếng Anh.

2. Nhấn vào từ mang nghĩa (trọng âm câu)

Khi nói về “âm nhạc” của tiếng Anh, có nghĩa là nói phải “nhấn nhá”, phải “lên bổng xuống trầm”, nhưng phần lớn mọi người không biết làm thế nào để “nhấn” cho đúng.

Thật ra, tiếng Anh không “nhấn” vào tất cả các từ như tiếng Việt. Và tất nhiên người ta cũng không “nhấn” lung tung tùy cảm hứng. Một nguyên tắc đơn giản là các từ mang nghĩa thì sẽ được nhấn:

Hãy so sánh 2 ngôn ngữ:

Tôi đã học tiếng Anh rất nhiều năm
I have been learning English for many years

Trong khi tiếng Việt nhấn tất cả các từ, câu tiếng Anh chỉ nhấn vào 4 từ là: “learning”, “English” “many” và “years”. Trong những từ được nhấn, người ta cũng không nhấn vào tất cả các âm tiết, mà chỉ nhấn vào trọng âm của từ (phần bôi đậm).

Trọng âm câu: Giống như một từ có trọng âm, câu trong tiếng Anh cũng có trọng âm. Trọng âm câu chính là những từ được nhấn trong câu (learning, English, many, years)

Sự kết hợp giữa các âm “nhấn” và “không nhấn” giống như những nốt cao và nốt trầm trong âm nhạc, tạo ra tính nhạc của ngôn ngữ (rhythm).

Những từ được nhấn: Từ được nhấn là từ mang nghĩa trong câu (content words). Để xác định được 1 từ có phải là từ mang nghĩa (và do đó cần nhấn) hay không, bạn chỉ cần làm 1 “phép thử” là (1) bỏ từ đó ra khỏi câu, và (2) xem câu có còn giữ nguyên ý nghĩa:

I look at her

Ví dụ:

  • Thử bỏ từ “I” ra khỏi câu, các bạn nghe: …. look at her (bạn vẫn có thể “đoán” được nghĩa)
  • Thử bỏ từ “at” ra khỏi câu, các bạn nghe: I look … her (bạn vẫn có thể “đoán” được nghĩa)
  • Thử bỏ từ “her” ra khỏi câu, các bạn nghe: I look at … (bạn vẫn có thể “đoán” được nghĩa)
  • Nhưng thử bỏ từ “look” ra khỏi câu, các bạn nghe: I … at her (bạn không thể “đoán” được nghĩa)

Câu sẽ rất khó phán đoán. Bạn có thể sử dụng phép thử này để xác định 1 từ bằng cách này.

Thông thường, sẽ có 7 nhóm từ được nhấn: (1) Danh từ, (2) tính từ, (3) động từ, (4) trạng từ, (5) “wh” (what where…), (6) phủ định (doesn’t, didn’t, arn’t…), và (7) đại từ chỉ định (this, that, those…).

Điều gì sẽ xảy ra nếu bạn nhấn “trọng âm câu” không đúng? 

Hãy xem đoạn hội thoại:

How old are you?

I’m fine, thanks

Tại sao lại thế, các bạn hãy xem video này nhé.

3. Tốc độ nói tiếng Anh

Nếu bạn học âm nhạc, bạn sẽ biết bên cạnh các nốt cao và thấp, còn có “độ dài” của các nốt nữa. Trong khi tiếng Việt có độ dài của các âm gần như bằng nhau, thì tiếng Anh có những âm tiết được kéo dài hơn những âm tiết còn lại rất nhiều:

Hãy so sánh 2 ngôn ngữ:

Tôi đã học tiếng Anh rất nhiều năm
I have been learning English for many years

Bạn có để ý không?

Trong tiếng Việt, thời gian nói mỗi âm là tương đương nhau, không có sự khác biệt giữa thời gian nói “tôi”, “đã” hoặc “học”…

Trong tiếng Anh, các từ như “I”, “have”, “been” được đọc rất nhanh và lướt. Trong khi đó các âm “learn—“, “Eng—“, “ma—-” và “years” được nhấn rất rõ và dài.

Stress-timed language

Tiếng Anh là ngôn ngữ “stress-timed”, có nghĩa là thời gian nói 1 câu của bạn về cơ bản là bằng với thời gian bạn nói những âm tiết được nhấn trong câu. Những âm tiết không được nhấn sẽ tốn rất ít thời gian.

Hãy so sánh:

…learn…. Eng…. ma….. years
 I have been learning English for many years

 

Mặc dù câu đằng trước có 4 âm tiết, câu đằng sau có 11 âm tiết, nhưng thời gian đọc lại rất giống nhau (xem hướng dẫn của cô Moon ở video dưới). Trong tiếng Anh, độ dài của câu không được quyết định bởi câu có bao nhiêu âm tiết, mà được quyết định bởi số âm tiết được nhấn trong câu.

Bạn có thấy thời gian đọc của 2 câu giống nhau không?

Tương tự:

He’ll visit the department tomorrow; và

Fish can’t fly

Khi nói có độ dài tương đương nhau đấy. Bạn hãy thử tự đọc xem nhé.

Kết luận

Bạn thấy không, nói tiếng Anh “hay” không chỉ là “nghe hay hay”, mà còn là nói đúng cách và rõ ràng. Khi bạn nói đúng “rhythm”, có nghĩa bạn phải:

  1. Nói đúng cụm có ý nghĩa (thought group) – nói trôi chảy, nhanh, tự nhiên
  2. Nhấn và làm rõ những từ quan trọng (content words) – nói rõ ràng
  3. Nói đúng “thời gian” tự nhiên – nói nhanh, rõ ràng

Khi nói đúng “rhythm” như vậy, đương nhiên là bạn sẽ nói rõ ràng hơn, dễ hiểu hơn, và tự nhiên hơn.

Save the best for last” – “giữ điều tuyệt vời nhất cho đoạn cuối cùng”, hãy cùng xem video hướng dẫn cực hay và hữu ích của cô Moon – thủ khoa thạc sĩ Ngôn ngữ học Ứng dụng tại Mỹ, để học cách nói tiếng Anh “nhấn nhá” chuẩn nhé.

Hy vọng bạn sẽ có thể thay đổi tiếng Anh của mình sau khi đọc bài viết vô cùng hữu ích này. Nếu có khó khăn, hãy hỏi Quang bằng cách comment ở dưới nhé (có phần comment facebook), còn nếu bạn muốn hiểu thật sâu về lĩnh vực này trong một thời gian ngắn, hãy học phát âm tiếng Anh cùng chuyên gia nhé. Hàng ngàn người đã thay đổi chỉ sau 2 tháng, hãy click vào đây

Quang Nguyen

MoonESL Pronunciation Coach

Cải thiện phát âm tiếng Anh của bạn, tại sao không?

Nếu bạn muốn phát âm tiếng Anh chuẩn, hãy học cùng những chuyên gia hàng đầu. Thầy Quang và cô Moon sinh sống, học tập và làm việc tại Mỹ trong 5 năm, có bằng thạc sĩ Mỹ, thuyết trình hội thảo tại Mỹ về cách dạy phát âm tiếng Anh, và dạy tiếng Anh trên Vnexpress.net. Học phát âm tiếng Anh cùng thầy cô tại đây

Facebook Comments

Click to listen highlighted text!